Schijnzelfstandigheid voorkomen bij inhuur

Bedrijven willen flexibiliteit: snel kunnen schakelen, kosten beheersen en niet vastzitten aan langdurige contracten. Daarom kiezen ze ervoor om in te huren. Maar hier schuilt een risico: schijnzelfstandigheid. Dat is de situatie waarin iemand formeel als zzp’er werkt, maar in de praktijk als werknemer wordt behandeld. En dat kan zowel het bedrijf als de zzp’er flinke juridische problemen opleveren.

De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) en de regelgeving tegen schijnzelfstandigheid bestaan niet voor niks. Ze zijn er omdat bedrijven probeerden onderaannemers als werknemers in te zetten zonder sociale lasten af te dragen.

Dit artikel helpt je begrijpen hoe schijnzelfstandigheid ontstaat, wat de risico’s zijn en hoe je compliant inhuurt. Bij InWork weten we uit ervaring: het goed regelen aan de voorkant scheelt problemen achteraf.

Wat is schijnzelfstandigheid eigenlijk?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand formeel als zelfstandige (zzp’er) wordt ingehuurd, maar in de praktijk behandeld wordt als werknemer. De grens is soms dun.

Neem deze situatie: een bedrijf huurt een monteur in als zzp’er. Op zich prima, maar dan blijkt:

• De monteur moet op vaste momenten werken (maandag tot en met vrijdag, 8:00 tot 17:00 uur)
• De monteur mag niet voor concurrenten werken
• De monteur mag zijn werk niet uitbesteden
• De monteur krijgt instructies van een leidinggevende
• De monteur gebruikt uitsluitend bedrijfsmiddelen van het bedrijf

Dit ziet eruit als een werknemer. Juridisch is het dat waarschijnlijk ook. Dat brengt problemen met zich mee.

Waarom is schijnzelfstandigheid een probleem?

Voor het bedrijf

• Belastingrisico’s: als de Belastingdienst achteraf vaststelt dat er sprake was van schijnzelfstandigheid, moet je mogelijk loonbelasting en sociale bijdragen nabetalen. Dat kan flink oplopen, want het gaat om het hele tijdvak dat de persoon voor je werkte. Boetes kunnen daar bovenop komen.
• Rechtsvorderingen: een zzp’er die zich behandeld voelt als werknemer kan naar het UWV of de rechter stappen. Die kan claimen dat hij of zij eigenlijk in loondienst had moeten zijn, met aanspraken op werknemersverzekeringen, vakantiegeld, wettelijk minimumloon en compensatie voor overwerk.
• Reputatieschade: in kleine sectoren kennen mensen elkaar. Word je bekend als bedrijf dat niet netjes omgaat met zzp’ers, dan krijg je minder goede kandidaten aangeboden.

Voor de zzp’er

• Geen bescherming: als je formeel zzp’er bent maar praktisch werknemer, heb je geen enkele bescherming. Geen werkloosheidsverzekering, geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dat risico draag je helemaal zelf.
• Inkomstenbelasting: je moet zelf belasting afdragen als zzp’er. Maar je verdient misschien minder dan een werknemer zou verdienen, omdat het bedrijf je lagere tarieven biedt met het argument “je bent toch zelfstandig”.
• Geen pensioen: veel zzp’ers sparen onvoldoende voor later. Zeker als ze formeel zelfstandig zijn maar daar in de praktijk weinig van merken.

Wet DBA: Wat mag en wat niet?

De Wet DBA stelt regels voor de inhuur van zzp’ers. Het punt is niet dat zzp-inhuur verboden is. Het punt is: je moet het goed doen. Er wordt op vier criteria beoordeeld of iemand echt zelfstandig is of schijnzelfstandig:

• Gezagsverhouding: Heeft de zzp’er directe instructies van de opdrachtgever? Of bepaalt de zzp’er zelf hoe het werk gedaan wordt?
• Mag: “Dit moet af volgende week, en hier zijn de eisen.”
• Mag niet: “Je moet dinsdag en donderdag werken, 08:00 tot 17:00, je doet dit precies zoals Jan vorig jaar deed.”
• Zeggenschap: Kan de zzp’er zelf bepalen wanneer hij/zij werkt? Kan je je eigen team meenemen?
• Mag: Flexibele uren, zolang deadline gehaald wordt.
• Mag niet: Vaste uren met straffen als je te laat komt.
• Verantwoordelijkheid: Draagt de zzp’er risico? Stel, het werk is waardeloos, kan de zzp’er geld verliezen?
• Mag: “Je krijgt X voor dit project. Als je inefficiënt werkt, is dat jouw probleem.”
• Mag niet: “Je krijgt X wat er ook gebeurt. We zijn niet tevreden? Dan krijg je extra’s erbij zonder extra betaling.”
• Eigendom gereedschap/middelen: Heeft de zzp’er eigen gereedschap en kantoorruimte? Of wordt alles door het bedrijf geleverd?
• Mag: Bedrijf levert tools, zzp’er heeft eigen computer.
• Mag niet: Alles wordt geleverd, zzp’er kan niets gebruiken voor anderen.

Hoe meer je deze vier criteria schendt, hoe meer het lijkt op schijnzelfstandigheid.

Hoe huur je compliant in?

Zorg voor een degelijke overeenkomst. Dit is het vertrekpunt. Geen vage afspraken op de achterkant van een bierviltje. Een echte ondernemersovereenkomst met:

• Duidelijkheid over de taak (wat moet gedaan worden, niet hoe)
• Duidelijkheid over de deadline
• Duidelijkheid over de betaling
• Duidelijkheid over wat er gebeurt als het misgaat
• De zzp’er behoudt eigen gezag over de uitvoering

Respecteer de gezagsverhouding

Instructies mogen, maar micromanagement niet. Laat de zzp’er zelf bepalen hoe het werk gedaan wordt.

Varieer in opdrachtgevers

Een zzp’er die 80% van zijn uren bij jou werkt, voelt heel erg als werknemer. Ideaal is dat de zzp’er meerdere opdrachtgevers heeft. Ben jij de enige inkomstenbron, wees dan extra voorzichtig.

Zorg voor flexibiliteit

Zzp’ers mogen flexibele uren hebben. Ze kunnen maandagochtend vrij nemen als ze vrijdagavond overwerken. Dat onderscheidt ze van werknemers met vaste uren.

Gebruik geen non-concurrentiebeding

Een zzp’er mag niet belemmerd worden in zijn werk voor anderen. “Je mag niet voor onze concurrenten werken” kan voor de Belastingdienst een reden zijn om schijnzelfstandigheid vast te stellen.

Zorg dat risico gedragen wordt

Als het project mislukt, draagt de zzp’er een deel van het risico. Dat kan op verschillende manieren:

• Facturering op basis van daadwerkelijk gedane uren (geen gegarandeerde betaling)
• Korting op betaling als het resultaat niet voldoet
• Werken op offertebasis in plaats van vaste bedragen

Houd documentatie bij

Bewaar je overeenkomsten, je communicatie, je betalingsoverzichten. Mocht de Belastingdienst vragen stellen, dan kun je aantonen dat je het goed hebt gedaan.

Modelovereenkomst: wat moet erin?

Een goede inhuurovereenkomst bevat:

• Partijen: Wie contracteert er? (bedrijf en zzp’er)
• Soort werk: Wat moet gedaan worden? (Monteurswerkzaamheden, Projectmanagement, etc.)
• Looptijd: Hoelang? (1 project, 3 maanden, ad hoc)
• Vergoeding: Hoeveel betaal je en hoe? (per uur, per project, per dag?)
• Zeggenschap: Wie bepaalt hoe het werk gedaan wordt?
• Gereedschap/middelen: Wie levert wat?
• Verzekeringen: Heeft de zzp’er aansprakelijkheidsverzekering?
• Opzegging: Hoe beëindig je de relatie?
• Claim beperkingen: Wat gebeurt er als het werk niet goed is?

Dit geeft zekerheid. Voor jou en voor de zzp’er. Bij InWork hebben we veel ervaring met compliant inhuren. We helpen bedrijven regelmatig met modelovereenkomsten en met het opbouwen van goede zzp-relaties.

Wat zijn typische misstappen?

Geen overeenkomst. Dit gebeurt bij kleine inhuurperiodes. “Hij werkt een week mee.” Toch: zet het op papier. Voor je eigen bescherming.

• Vaste uren: “Je werkt maandag tot vrijdag 8 tot 17 uur.” Dit voelt als werknemer. Zeg liever: “Deze 40 uren per week, maar je bepaalt zelf wanneer.”
• Geen gezag geven: sommige bedrijven geven zzp’ers helemaal geen instructie. “Zorg maar dat het af is.” Dat kan goed werken, maar het geeft minder controle.
• Integratie in het bedrijf: Zzp’ers die volledig in je bedrijf opgaan. Hetzelfde kantoor, dezelfde meetings, dezelfde kantine, voelen als werknemers. Dit is geen dealbreaker, maar het helpt schijnzelfstandigheid verhogen.
• Geen documentatie: Als je niets vastlegt, kan je achteraf niet aantonen dat je alles goed hebt gedaan.

Wat doet InWork om compliant in te huren?

Bij InWork is compliance geen bijzaak. Onze modelovereenkomsten zijn getoetst en voldoen aan de Wet DBA. We bekijken bij elke plaatsing of de samenwerking echt past: te lange relaties met veel uren zijn een signaal waar we op acteren, niet iets waar we overheen kijken.

Daarnaast communiceren we open, zowel met zzp’ers als met opdrachtgevers, zodat er aan beide kanten geen misverstanden ontstaan. Bij vragen staan we klaar. Zo voorkom je gedoe met de Belastingdienst achteraf en geef je de zzp’ers waarmee je werkt de zekerheid die ze verdienen.